Nhà Trương Nguyên ở bên bờ đông hồ Giám có 120 mẫu ruộng, kể từ khi trừng trị gia nô Trương Đại Xuân vào năm trước, thu nhập từ cho thuê ruộng vụ thu tăng gấp đôi, đất ruộng ở hai bờ hồ Giám rất phì nhiêu màu mỡ, một năm có thể trồng được một vụ lúa mì và hai vụ lúa nước, sau khi thu hoạch lúa vào cuối thu, có thể lập tức gieo lúa mì, đến tháng tư năm sau, thu gặt lúa mì, rồi lại gieo trồng vụ lúa chiêm, chỉ cần chịu khó thì mảnh đất này sẽ hào phóng cho năng suất hậu hĩnh, đương nhiên, ngoại trừ thiên tai—— Từ đầu mùa xuân năm Vạn Lịch bốn mươi mốt tới nay, đại đa số các vùng ở Thiệu Hưng phủ tuy rằng không hề có mưa, nhưng lúa mì vẫn bội thu như cũ, trận tuyết lớn mùa đông năm trước đã giúp ruộng lúa mì thêm màu mỡ, hơn nữa lúa mì cũng chịu hạn tốt, thu hoạch lúa mì xong thì phải gieo trồng ngay lúa chiêm, chịu ảnh hưởng của khô hạn chính là những cây lúa nước này —— Sáng sớm hôm mười tám tháng tư, Trương Nguyên đi điền trang ở hồ Giám xem tá điền cấy mạ non, Thạch Song, Vũ Lăng đi theo, nha đầu Y Đình do khá quen thuộc tình hình ở điền trang nên cũng đi cùng, trước kia khi thu tiền thuế ruộng đều là Y Đình đưa mẫu thân Trương Nguyên đi, tuy nhiên khi đó Trương Đại Xuân cùng với bốn hộ tá điền Tạ Kì Phó hợp nhau lừa gạt chủ điền, Trương mẫu Lã thị là nữ nhân, bị giấu nhẹm chuyện này, Y Đình tuy có nghi ngờ nhưng cũng không nói rõ, hiện giờ tình thế khác rồi, ai còn có thể bắt nạt lừa gạt được Trương Nguyên? Y Đình kéo Mục Chân Chân đi theo làm bạn, cùng với Trương Nguyên tổng cộng là năm người thuê một chiếc thuyền ô bồng (thuyền buồm) qua đầm Đông Đại đến hồ Giám. Ở thời Đông Hán, có Thái Thú Hội Kê là Mã Trăn đã khơi thông hồ Giám, nạp thêm 36 nguồn nước của hai huyện Hội Kê và Sơn Âm. Hồ Giám ngày xưa có phạm vi hơn tám trăm dặm, từ thời Tấn Đường tới nay, bùn trong hồ tích tụ càng ngày càng nhiều, các nhà quanh hồ cũng chiếm dụng đất để làm ruộng, thủy vực bây giờ chỉ còn lại khoảng hơn trăm dặm, mấy tháng nay không mưa, nước hồ giảm xuống thêm vài thước, hai bên bờ hồ lộ ra những vạt bùn lớn, điền trang của nhà Trương Nguyên ở bên bờ Đông của hồ Giám, cách miếu Mã Thái Thú cũng không xa, năm người Trương Nguyên neo thuyền đi lên bờ Đông, chỉ cần đi bộ chừng nửa dặm đường là đến. Mảnh đất ở bờ đông hồ Giám này vốn là khu hồ nước, sau khi nước hồ cạn dần thì trở thành là một cánh đồng bằng phẳng rộng bát ngát, hiện tại đã khai khẩn thành ruộng tốt, đâu đâu trên đồng ruộng cũng thấy bóng người đang khom lưng gieo lúa, có nơi lúa mạch đã cắt đi, trơ cả gốc ra, có nơi vẫn là những đồng lúa mạch vàng óng nặng trĩu, có nơi thì đang thả trâu cày ruộng, có nơi đã gieo trồng mạ chiêm. —— Nông dân vất vả, từ tháng giêng đã bắt đầu bận rộn, xới đất, ủ phân, chiết cành dâu; tháng hai thì bắt đầu sửa lại bờ ruộng; tháng ba chọn giống rồi ươm; tháng tư thì bắt đầu bận rộn nhiều hơn, cắt lúa mì, cắt gốc rạ, cày ruộng cấy mạ, lúc Trương Nguyên đến là lúc bốn hộ tá điền Tạ Kì Phó vừa mới cùng vợ con cấy mạ hơn trăm mẫu lúa chiêm, đang lúc rảnh rỗi định đến Điền Thủ chúc mừng Thanh Miêu Hội, thấy chủ điền đến, đám người Tạ Kì Phó có chút lúng túng, tưởng rằng Trương Nguyên đến thu thuế lúa mạch sớm như vậy, lúa mạch còn chưa tuốt hạt phơi khô mà. Trương Nguyên vội nói: - Hôm nay ta chỉ đến xem thôi, thuế mạch vẫn giao nộp vào đầu tháng sáu, không vội, không vội. Tạ Kỳ Phó tưởng Trương Nguyên thấy năm nay vụ lúa mì thu hoạch tốt, muốn nâng tiền thuế, liền than khổ nói: - Trương thiếu gia, năm nay có vẻ là đại hạn, mà vụ lúa chiêm này gieo thì gieo thật nhưng không biết có thu hoạch được không. Trương Nguyên cười nói: - Lão Tạ, đừng than khổ vội, ta không phải đến thu tô cũng không phải đến tăng tiền thuê, ta đến là để xem tình hình hạn hán năm nay có ảnh hưởng như thế nào đối với ruộng vườn chúng ta, ta sẽ xét theo tình hình giảm bớt một ít tiền thuê cho các hộ.. Bốn tá điền bọn Tạ Kỳ Phó mừng rỡ, luôn miệng nói: - Thiếu gia thật tốt bụng, thiếu gia thật tốt bụng. . Tạ Kỳ Phó dẫn năm người Trương Nguyên đi thăm ruộng, đường bờ ruộng nhỏ hẹp, Y Đình không dám bước mạnh,Mục Chân Chân nói: - Y Đình tỷ, tỷ cứ việc đi ở phía trước, muội đi ở phía sau bảo vệ tỷ, sẽ không để tỷ té xuống ruộng đâu. Y Đình nói: - Chân Chân phải che chở thiếu gia đấy, làm sao mà có thời gian lo cho tỷ chứ. Trương Nguyên cười nói: - Ta là phụ nữ bị bó chân sao, đường bờ ruộng mặc dù hẹp, nhưng cũng rộng cỡ một thước, ta cứ việc sải bước mà đi. Lại nói: - Nghĩ những phụ nữ bị bó chân, cũng giống như bán tàn tật vậy, thống khổ cả đời, Y Đình tỷ và Chân Chân không bó chân, thật là may mắn. Y Đình cười nói: - Chỉ có tiểu thư khuê các tốt số mới được bó chân, họ đâu cần phải đi đường thế này, có ra đường thì cũng ngồi thuyền ngồi kiệu. Trương Nguyên nói: - Tiểu thư khuê các không bó chân mới là tốt số, bằng không theo ta thấy còn không bằng các ngươi. Có lúc tỳ nữ thực sự còn tự do hơn nhiều so với các tiểu thư khuê các, như Chân Chân, còn có thể đi theo hắn tới tửu lầu, còn những tiểu thư khuê các kia tuy rằng được người hầu hạ , không lo cơm ăn áo mặc, nhưng ra khỏi cửa một bước cũng khó khăn, chẳng khác gì tù giam lỏng —— Y Đình nhìn Trương Nguyên cười, nói: - Thiếu gia đây là khen thiếu phu nhân còn chưa gả vào cửa nhà ta là số tốt đúng không. Y Đình cũng biết Thương Đạm Nhiên không bị bó chân. Trương Nguyên gật đầu nói: - Ừ, thật là hiếm thấy. Y Đình và Mục Chân Chân đều cười, Y Đình nói: - Thương tiểu thư có thể gả cho người thông tình đạt lý như thiếu gia đây đương nhiên là tốt số, tỳ nữ và Chân Chân đều là số khổ, Chân Chân còn có phụ thân, tỳ nữ ngay cả cha mẹ là ai cũng không biết, sáu tuổi đã bị đem bán, cũng may là chủ mẫu tâm tính thiện lương, tỳ nữ cũng không phải chịu khổ. Y Đình nói như vậy , cùng Mục Chân Chân người trước người sau đi lên bờ ruộng, tháng đầu hạ bầu trời rất trong xanh, tuy nói mấy tháng chưa mưa nhưng hồ Giám chưa chịu ảnh hưởng nhiều nên cây cỏ vẫn xanh mướt, giữa ruộng cây dâu xếp thành hàng, cánh đồng mạ non bát ngát phản chiếu ánh nắng đầu hạcó màu bàng bạc, ngửi được cả mùi cây cỏ và không khí trong lành. Lúc này hai tỳ nữ Y Đình và Mục Chân Chân đều cảm thấy số mạng của mình thực sự cũng không tồi, đều bình an lớn lên, gia chủ lại đối đãi với bọn họ rất tốt, đi trên bờ ruộng, tâm trạng thật tuyệt vời —— Đám người Trương Nguyên, Thạch Song đi theo tá điền Tạ Kỳ Phó dạo một vòng hơn trăm mẫu ruộng, Trương Nguyên thấy đường kênh tiếp dẫn nước từ hồ Giám đã bị tắc nghẽn, mực nước ở hồ Giám nếu hạ thêm một thước nữa thì nước trong hồ sẽ không chảy đến ruộng được, mạ không có nước sẽ chết héo rất nhanh, liền nói với bốn tá điền bọn Tạ Kỳ Phó: - Guồng nước của các ngươi phải chuẩn bị tốt, không dẫn nước tưới ruộng không được, còn nữa, con mương này phải cố gắng khơi thông. Tạ Kỳ Phó nói rằng hai guồng nước đều mục hỏng rồi, vừa mới thuê hai con trâu cày ruộng, phải nộp thuế cho quan phủ, bốn nhà tá điền tạm thời không góp nổi số tiền để làm guồng mới, Trương Nguyên nhìn bãi cỏ, hai guồng nước được chế tạo từ năm Vạn Lịch thứ mười hai, trước đây dùng ít, bảo dưỡng không tốt, đều mục nát cả rồi, bèn nói: - Ta giúp các ngươi một lượng bạc, không đủ thì các ngươi góp thêm, mau tìm thợ mộc làm guồng nước mới, việc này không được trì hoãn, còn nữa đừng ngại cực, khơi thông đoạn kênh dẫn nước kia, dẫn nước cũng tiện. Bốn người Tạ Kỳ Phó vui mừng quá đỗi, vội dập đầu cảm tạ. Lúc này là thời gian dùng cơm trưa, Tạ Kỳ Phó sớm đã dặn người nhà giết một con gà để thết đãi, ba nhà còn lại cũng góp vui, có người đem đến cá tứ đuôi mới câu được ở dưới hồ Giám, có người đem rau tươi, có người đem đến bình rượu ủ đã lâu, góp thành năm, sáu đĩa thức ăn để đãi năm người Trương Nguyên. Lần này Trương Nguyên đến đã đặc biệt dặn Thạch Song mua hai giỏ bánh ngọt tặng cho các cháu nhỏ của bốn nhà này, mấy cái bánh này không phải là ngày nào cũng được ăn nên sáu, bảy đứa nhỏ của bốn nhà điền nông ăn bánh vô cùng sung sướng. Đám bốn người Thạch Song, Y Đình không dám ngồi cùng bàn dùng cơm với thiếu gia, Trương Nguyên nói: - Chẳng lẽ để lão Tạ bọn họ lại làm thêm một bàn mời các ngươi à? Ngồi đi, ngồi cùng nhau. Bốn người bọn Thạch Song liền ngồi xuống, đi cả ngày, năm người ai cũng rất đói, ăn như hùm, Trương Nguyên cười nói: - Đồ ăn của nông dân thật là tươi ngon. Kỳ thật thịt cá rau quả trong thành Sơn Âm cũng là đồ ở ngoài thành đem vào trong thành bán, chẳng lẽ tay nghề nấu bếp của vợ Thạch Song là Thúy Cô không bằng vợ của Tạ Kỳ Phó ư? Dùng xong cơm trưa, Trương Nguyên đến miếu Mã Thái Thú đốt cho ông ba nén hương, miếu đã đổ nát, lau sạch tấm bia, Trương Nguyên nhìn thấy bài thơ mà Trạng nguyên Nam Tống Vương Thập Bằng đã viết khi trùng tu miếu Mã Thái Thú: “Hội kê sơ tạc tự đông đô, thái thủ công thành vũ hậu vô. Năng sử việt nhân hoài cựu đức, chí kim miếu thực hạ gia hồ.”